Aile içi şiddeti nasıl anlarım?
Filmlerde öyle görünse de: Aile içi şiddet genellikle bileklerdeki morluklar veya yüzdeki sıyrıklarla kendini göstermez. Aile içi şiddet çok farklı şekillerde ortaya çıkar, bu nedenle açık belirtiler nadiren görülür. Burada sıralanan her şey için şunu dikkate almalısın: Bu belirtilerin hiçbiri, bir kişinin şiddet gördüğüne dair kesin bir kanıt değildir. Ancak, özellikle birden fazla belirti fark edersen bunlar bir kişinin şiddete maruz kaldığına dair ilk ipuçları olabilir. İçgüdülerine güven.
Aile içi şiddet neleri kapsar?
Aile içi şiddetin birçok yüzü vardır. Bu şiddet biçimleri arasında şunlar yer alır:
| Şiddet türü | Örnekler |
|---|---|
| Fiziksel şiddet | Yumruk atma, tekme atma, boğazını sıkma, sıkıca tutma, saç çekme, hapsetme, zorla cinsel eylemler |
| Psikolojik ve duygusal şiddet | Hakaret, aşağılama, tehdit, Görmezden gelme ve "sevgi yoksunluğu", Sürekli eleştiri, aşağılama (başkalarına karşı da aşağılama) |
| Yapısal ve ekonomik şiddet | Para üzerinde kontrol (ör. hesaplara erişimi kontrol etmek veya reddetmek) Belgeler üzerinde kontrol (ör. kimlik kartlarını veya doğum belgelerini kilit altında tutma) Hareket özgürlüğü üzerinde kontrol (ör. ehliyetin alınması, araba anahtarlarının saklanması veya bisikletin tahrip edilmesi) Zaman ve kişisel yaşam planlaması üzerinde kontrol (ör. arkadaşlar ve aileyle buluşmayı kısıtlamak veya yasaklamak, hobilere erişimi engellemek) |
| Dijital şiddet | Uygulamalar ve casus yazılımlarla takip, veri izleme Sosyal medyada karalayıcı paylaşımlar Özel/cinsel içerikli resim veya videoların yayınlanması (bunları yayınlama tehdidi dâhil) |
Bir kişinin şiddet uyguladığını gösteren belirtiler nelerdir?
- İçine kapanma ve izolasyon: Arkadaşının seninle buluşmak için artık hiç vakti yok ve sürekli yeni bahaneler mi uyduruyor? İş arkadaşın artık spor veya seramik kursuna gitmiyor mu? Sosyal geri çekilme, bir kişinin özel hayatında şiddet yaşadığının ilk ve derin uyarı işaretlerinden biridir.
- Mizaçta değişiklikler: Normalde çok sosyal olan komşun artık evden neredeyse hiç çıkmıyor mu? Normalde sakin ve rahat bir arkadaşın ürkek ve telaşlı mı? Güvensizlik, ilgisizlik veya içine kapanıklık, bir kişinin şiddet gördüğüne işaret edebilir (özellikle de davranışlarında değişiklik varsa).
- Görünür yaralanmalar: Fiziksel şiddet; morluklar, sıyrıklar, yanıklar veya boğazının sıkıldığına dair belirtiler gibi görünür izler bırakabilir. Genellikle şiddete maruz kalan kişiler, yaralanmaları hakkında soru sorduğunda ilk bakışta mantıklı bir açıklamada bulunurlar. Dikkat: Aile içi şiddet için "tipik yaralanmalar" diye bir şey yoktur! Ancak, özellikle uzun bir süre boyunca tekrar tekrar benzer yaralanmalar gözlemlerseniz bu bir işaret olabilir.
Bir kişinin şiddet uyguladığını gösteren belirtiler nelerdir?
- Partner için sürekli ulaşılabilir olma durumu: Sen en yakın arkadaşına neredeyse hiç ulaşamazken erkek arkadaşı aradığında o her zaman telefona cevap veriyor mu? Birlikte bir şeyler yaparken bile her mesaja anında cevap veriyor mu? Şiddet uygulayan kişiler genellikle şiddete maruz kalan kişinin davranışlarını kontrol ederler; örneğin, şiddete maruz kalan kişinin partnerine ne yaptığını ve kiminle buluştuğunu sürekli bildirmek zorunda kalması gibi.
- Partnerin davranışındaki değişiklikler: Kadın iş arkadaşın kendi arabasını kullanabilmesine rağmen erkek arkadaşı onu sürekli ofisten alıyor mu? Komşunun kocası, karısının görüştüğü herkese kıskançlık duyuyor ve ona sürekli suçlamalarda bulunuyor ve iftira atıyor mu? Aile içi şiddet, failin davranışlarında da kendini gösterir.
Karmaşık şiddet kalıplarını nasıl fark edebilirim?
Aile içi şiddet genellikle (eski) partnerlik ilişkisi içinde yaşanır. Şiddet uygulayanlar, uzun bir süre boyunca şiddete maruz kalan kişiyi manipüle eder ve bu süreçte aralarındaki yakın kişisel bağı istismar eder. Bu davranış kalıpları tipiktir:
- Gaslighting (Psikolojik manipülasyon): Failler, gerçekleri çarpıtarak ve olguları inkâr ederek şiddete maruz kalan kişiyi manipüle eder. Şiddete maruz kalan kişi kendi algısından, hafızasından veya akıl sağlığından şüphe duymaya başlar.
- Suçun tersine çevrilmesi: Failler, şiddete maruz kalan kişiye şiddetin sorumluluğunun kendisinde olduğunu telkin eder. Şiddete maruz kalan kişi, diğer kişinin uyguladığı şiddeti önemsizleştirir ve suçu kendinde arar (örneğin, "Dikkat etmedim" veya "Onu kışkırttım" gibi ifadelerle).
- Zorlayıcı Kontrol: Failler, çeşitli şiddet biçimlerinden oluşan sistematik bir model aracılığıyla şiddete maruz kalan kişinin günlük yaşamını kısıtlar. Böylelikle kişinin özerkliğini ortadan kaldırır ve tam bir bağımlılık dayatır. Failler, hayatın her alanında kontrol uygular ve şiddete maruz kalan kişiyi izole eder.
- Travmatik Bağlanma: Şiddetin tırmanmasının ardından fail pişmanlık gösterir ve şiddete maruz kalan kişiyi sözde sevgi dolu jestlere boğar (Love Bombing - Sevgi Bombardımanı). İstismar ve ödüllendirme aşamalarının birbirini izlemesi sonucunda şiddete maruz kalan kişi, faili kurtuluş ve rahatlama duygusuyla ilişkilendirir.
Aile içi şiddete maruz kalan kişilere nasıl yardım edebilirim?
Dikkatini çeken bir durum oldu ve çevrendeki birinin aile içi şiddete maruz kaldığına dair somut bir şüphe mi duyuyorsun? O halde şu anda korkuyor, bunalmış hissediyor ya da bundan sonra ne yapacağını bilemiyor olabilirsin. İyi haber: Şiddete maruz kalan kişilere yardım etmek için somut olarak yapabileceğin pek çok şey var.
1. Hazırlık: Doğru çerçeveyi bulmak
- Konuşmayı güvenli bir ortamda yapmaya çalış. Şüphelerini ancak durumun gizli kalacağından ve ikinizin baş başa olduğunuzdan kesinlikle emin olduğunda dile getir. Partnerinin, ailenin ve diğer kişilerin dinlemediğinden emin ol.
- Yeterli zaman ayır. Aile içi şiddete maruz kalan kişiler genellikle utanç, korku veya hatta suçluluk duygusu yaşar. Bu nedenle bu konuşmayı aceleyle yapma. Empati kur, tamamen sakin ol ve yardım etmek için orada olduğunu hissettir.
- Dijital iletişimde dikkatli ol. Şüphelerini yalnızca yüz yüze görüşmede dile getir; bunları WhatsApp, e-posta veya sosyal medya üzerinden konuşma. Failler genellikle şiddete maruz kalan kişilerin akıllı telefonlarını ve bilgisayarlarını kontrol ederler.
2. Konuşmayı yürütmek: "Ben" mesajlarını kullanmak
- Yargılama. Kulağa çelişkili gelebilir, ancak: İyi niyetli olsan bile düşüncesizce ağzından çıkan bir sözle, şiddete maruz kalan kişiyi daha da baskı altına alabilirsin.
- Suçlamalarda bulunma. Partnerine yönelik doğrudan suçlamalar (“Kocan sana vuruyor, değil mi!”) utanç duygusunu artırır ve genellikle savunma mekanizmalarının devreye girmesine yol açar. Kendi gözlemlerini ve duygularını anlat:
- “Son zamanlarda çok sessizleştiğini fark ettim. Senin için endişeleniyorum. Gerçekten nasılsın?”
- “Kolunda morluklar olduğunu gördüm. İstemediğin bir şeyi bana anlatmak zorunda değilsin. Ama konuşmak istersen, ben buradayım.”
- „Son zamanlarda, partnerin aradığında korktuğunu hissediyorum. Bu doğru mu?”
- İlk etapta tavsiye verme. Bu sadece baskıyı artırır. Bunun yerine, şiddete maruz kalan kişiye sana her şeyi anlatabileceğini göster.
3. Dinlemek ve tepki vermek: Şiddete maruz kalan kişilerin ihtiyacı budur
- Şiddete maruz kalan kişinin sözlerine inan. Anlattıklarını sorgulama. "Buna hiç inanamıyorum, oysa o hep çok naziktir." gibi ifadeler inciticidir ve failin mağduru kuşkuya düşürme gibi yöntemlerini daha da güçlendirebilir.
- Suçu şiddete maruz kalan kişiye atma. Şiddet asla mağdurun suçu değildir. Daha önce ne olmuş olursa olsun.
- Molalar ver. Şiddet deneyimlerini anlatmak çok güç gerektirir. Sessizlik, bu tür bir konuşmanın doğal bir parçasıdır. Bu sırada karşı tarafı kesme.
- Söyleyebileceğin önemli sözler:
- “Başına gelenler için üzgünüm.”
- “Bunun suçlusu sen değilsin.”
- "Bunu bana anlattığın için çok cesursun."
4. Somut şekilde yardım etmenin yolları
Danışmanlık hizmetlerine ilişkin bilgileri elinin altında bulundur."Kadına Yönelik Şiddet" Yardım Hattı'nın telefon numarasını (116016) not al,
yakınındaki kadın sığınma evlerini ve yardım derneklerini araştır.
Birlikte yardım hattını aramayı veya bir danışmanlık randevusu almayı öner.
- Güvenli bir yer sun örneğin şiddete maruz kalan kişiyi iyi tanıyorsan evinde kalabileceği bir yer aç.
- Şiddete maruz kalan kişinin çocuklarıyla iletişimi sürdür. Bir ebeveyn diğerine şiddet uyguladığında bu durum çocuklar için özellikle ağır bir yük oluşturur. Çocuklar bu şiddeti doğrudan yaşarlarsa bu durum çocukların refahını tehlikeye atabilir. Ev dışından güvenilir bir irtibat kişisi, bu zorlu durumda çocuklara önemli bir istikrar sağlar.
- Şiddete maruz kalan kişi danışma merkezine, hastaneye veya polise giderken kendisine eşlik et. Randevular sırasında çocuklara göz kulak olmayı teklif et. Kendini yalnız hissetmeyen mağdurlar, daha kolay yardım arayabilir.
- Şiddet uygulayan kişiyle asla kendi başına yüzleşme. En kötü durumda, şiddete maruz kalan kişiyi daha da büyük bir tehlikeye atarsın.
El işaretleri ve kodlar: Tanımadığın kişilere yardım etmenin yolları
Şiddete maruz kalan her insanın çevresinde güvenebileceği biri bulunmaz. Şiddet yaşayan her kişinin, yardıma ve korumaya ihtiyacı olduğunu güvenli ve dikkat çekmeden belirtebilmesi için çeşitli işaretler vardır. Dikkatli ol ve bunlara özen göstererek toplumsal cesaretini göster.
"Yardım Sinyali":
Bu uluslararası el işareti ("Yardım Sinyali"*) acil durumda bulunan kişiler için sessiz bir yardım çağrısıdır.
Bu işareti gösteren bir kişi şunu ifade ediyordur: Acil yardıma ihtiyacım var. İşleyişi şöyledir:
- Bir kişi avucunu öne doğru çevirerek bir elini başka bir kişiye doğru kaldırır.
- Kişi başparmağını avucunun içine katlar.
- Kişi sanki parmağını "hapsediyormuş" gibi başparmağını diğer dört parmağıyla sarmalar.
Bu el işaretini gördüğünüzde sakin olun. Mümkünse kişiyle dikkat çekmeden konuşun. Acil tehlike durumunda 110'u aramaktan çekinmeyin.
* 2020 yılında Canadian Women's Foundation (Kanada Kadın Vakfı) tarafından geliştirilmiştir
Şiddetle ilgili kodlar
Uluslararası el işaretinin yanı sıra insanların şiddet gördüklerini, acil bir durumda olduklarını veya kendilerini tehdit altında hissettiklerini dikkat çekmeden gösterebilecekleri çeşitli kodlar da bulunmaktadır.
- Luisa burada: Bu kod özellikle gece hayatında bilinir. Bu kod, barlarda ve kulüplerdeki personele, bir kişinin güvenli bir yere götürülmek istediğini ifade eder. *
- Panama: Festivaller ve bazı futbol kulüpleri bu kelimeyi acil durumlar için bir şifre olarak kullanır; örneğin bir soru şeklinde ("Panama'ya nasıl gidilir?"). **
- Maske 19: Şiddete maruz kalan kişiler bu şifre sözcüğüyle eczanede aile içi şiddet yaşadıklarını bildirebilirler. ***
* "Luisa burada" kodu, Münster Kadın Acil Yardım Derneği (Frauen-Notruf Münster e.V.) tarafından geliştirilmiştir.
** Acil durumlar için kullanılan "Panama" şifre sözcüğü, aslen Hurricane Müzik Festivali için geliştirilmişti.
*** "Maske 19", COVID-19 salgını sırasında İspanya'daki Kanarya Adaları Eşitlik Enstitüsü (ICI) tarafından geliştirilmiştir.
Aile içi şiddet şüphesi duyduğumda birine bu konuyu nasıl dile getirmeliyim?
Şiddete maruz kalan kişi yardım kabul etmek istemiyorsa ne yapabilirim?
Şiddetin yaşandığından şüphelendiğim acil bir durumda polisi arayabilir miyim?
Somut olarak yardım etmek için başka ne yapabilirim?
Şiddete maruz kalan kişilerin çevresinde bulunan birisi olarak kendim için nereden yardım alabilirim?
"Kadına Yönelik Şiddet" Yardım Hattı (116 016) ve "Erkeklere Yönelik Şiddet" Yardım Hattı (0800 1239900) aile üyeleri ve arkadaşlara ücretsiz ve anonim olarak danışmanlık hizmeti sunmaktadır. Nummer gegen Kummer(116 111) çocuklara ve gençlere danışmanlık hizmeti sunar. Ayrıca yerel kadın sığınma evleri ve müdahale merkezleri de destek veren kişilere danışmanlık hizmeti sunar.